Folklore en zinvolle tijdsbeleving

Folklore is populair. We houden van oude dingen, nostalgie en de geur van het verleden. We houden ook van “die goede oude tijd”. Niet dat alles toen echt beter was, dat nou ook weer niet. Het leven van vroeger was eenvoudiger en veel modern alledaags comfort was honderd jaar geleden nog pure science fiction. Toch blijven we graag hangen in het verleden. Het verleden heeft iets dat we vandaag zijn kwijtgeraakt. Orde, structuur en misschien ook zin en doel.
Een grote vraag die veel mensen vandaag ervaren is om hoe je orde, structuur en zin in het leven aan te brengen. Elke dag naar het zelfde kantoor. In augustus pepernoten in de winkel. Geen gemeenschap om echt bij te horen maar het individu dat voorop staat.

In de oude Keltische en Germaanse leefgemeenschap was dat totaal anders. Iedereen was in die tijd op elkaar aangewezen. Het dorp en de stam bepaalden voor een groot deel je identiteit. Er waren vaste structuren die het leven bepaalden. In het voorjaar werden de akkers ingezaaid, in de zomer en de herfst werd er geoogst. In de zomer speelde een groot deel van het leven zich buiten af. In de winter leefde men meer binnen. Het eten werd door het seizoen bepaald. Het werk was in overeenstemming met de natuur. De stam of sibbe was de kleine leefgemeenschap die bepaalde wie je was. Met de cirkel van de seizoenen kwam alles op zijn eigen tijd en ieder jaar weer terug. Op die manier werd de tijd en het moment als zinvol ervaren.

De zinvolle jaarindeling

De oude Kelten en Germanen hadden een zinvolle indeling van het jaar.
Het jaar werd volledig bepaald door de agrarische cultuur. De landbouw bepaalde voor een heel groot deel of je te eten had en wanneer welk eten beschikbaar was. Het is dan ook geen wonder dat de de landbouw de belangrijke momenten in het jaar markeerde. De landbouw en de seizoenen bepaalden in de tijd van de Kelten en Germanen het leven. Selfmade en individualisme, daar deed men in die tijd nog niet aan, de stam, dat was je identiteit en de natuur bepaalde het leven!

Een op de natuur gebaseerde indeling van het jaar bracht orde en structuur in de tijd. Deze structuur bepaalde meteen ook de beving van zingeving. Je wist waar je voor werkte. Elk belangrijk moment om naar uit te kijken werd gemarkeerd met een feest of ander volksgebruik. Er waren vaste gebruiken rondom zaaien, oogsten, de zonnewende. Alles op zijn tijd en alles op zijn plaats.

Het moderne leven

Vandaag de dag is ook deze indeling van het jaar en daarmee de zinvolle tijdsbeleving voor veel mensen vervaagd. De huizen zijn warm en ons bestaan is tot op redelijke hoogte verzekerd. Een comfortabel leven! Zeker wanneer je het moderne leven vergelijkt met het leven van de oude Kelten en Germanen. De oude Kelten en Germanen leefden in overeenstemming met de natuur omdat men was overgeleverd aan de natuur. Moderne mensen zijn (ogenschijnlijk) veel minder overgeleverd aan de natuur. Wij zijn met een fikse hagelbui niet bang dat onze oogst wordt vernietigd. Wij wachten met een fikse hagelbui tot het droog is om naar de supermarkt te gaan.

Het moderne leven heeft ons bestaan verzekerd. Het moderne leven biedt veiligheid en comfort. Maar met de veiligheid, het comfort en het moderne westerse leven zijn we ook wat kwijt geraakt: onze band met de natuur.

Terug naar af, zin in tijd aanbrengen

Kunnen we vandaag de dag onze les leren van de oude Kelten? Kan het leven volgens de orde van de natuur het leven verrijken? Ik wil hiermee geen pleidooi voeren om ons opnieuw overgeleverd te zijn aan de natuur zoals vroeger. We hoeven onze moderne huizen niet op te geven. We hoeven niet opnieuw als stammen uit de ijzertijd te leven.
Wat we wel kunnen is ons beter afstemmen op de cirkel van de seizoenen. We kunnen weer actief afscheid nemen van de winter en vieren dat het lente wordt. We kunnen rond de lente equinox vieren dat de lichte tijd van het jaar zijn intrede doet. We kunnen in de herfst ons huis tooien met de kastanjes en herfsttakken. Rond midwinter het huis versieren en samenkomen met familie en vrienden om te eten in afwachting dat de dagen weer gaan lengen. Oude volksgebruiken kunnen zinvol zijn omdat ze kleur en betekenis aan het jaar geven.

Folklore en alles op zijn tijd

Wanneer we alles op zijn tijd doen dan krijgt het leven zowel afwisseling als orde. Er komt een tijd om naar de dingen uit te kijken. De dagen krijgen meer betekenis en de sleur dat alles het hele jaar hetzelfde is wordt doorbroken. In vroeger tijden leefde men dichterbij de natuur. De oude Kelten kunnen een inspiratie zijn om weer wat orde en zin in de cirkel van het jaar aan te brengen.
Folklore en oude gewoonten als inspiratiebron voor vandaag.