Muziek, magie voor een onttoverde wereld

Vandaag leven wij in een moderne wereld. Een wereld die voor veel westerse mensen van alle gemakken is voorzien. En wereld met de betrekkelijke zekerheid en vooral de vertrouwdheid van alledag. De wereld is onttoverd vandaag de dag. De magie en de mysteriën, die mensen vroeger in het dagelijks bestaan konden ervaren, is op veel plaatsen zijn verdwenen. Dit komt omdat de dagelijkse “realiteit” het dagelijks leven bepaald.

Het moderne leven is een leven dat wij danken aan de tijd van de verlichting, het moment van ontwaken uit de donkere middeleeuwen.

De dagen van de middeleeuwse mens waren voor een groot deel doordrenkt met mysterie en verwondering. Geloof en bijgeloof bepaalden de orde van de dag. De kerk was in het Avondland alomtegenwoordig. De kerk verklaarde hoe God de wereld had geschapen en bestuurde. Ook heidense gebruiken met een geschiedenis tot ver voor het christendom waren op veel plaatsen nog springlevend. Het leven was tijdens de middeleeuwen vol mysterie en het bestaan was op enige wijze magisch te noemen. 

Onttovering tijdens verlichting

De verlichting bracht langzaam maar zeker een einde aan dit leven, vol onbegrijpelijke verschijnselen, welke door een geloof in God (of heidense goden) werden verklaard. Gedurende de verlichting draaide het begrijpen van de wereld telkens minder om geloof. Het bovennatuurlijke was onderhevig aan kritiek. Waarheid vond men telkens meer in onderzoek en wetenschappelijke conclusies. Ook in de protestantse kerken werd het geloof ontdaan van magie. rituelen en het bovennatuurlijke. De reformatie brak uit. De weelderige Katholieke kerk die tot vandaag rijk is aan beelden en rituelen maakte in noordwest Europa op veel plaatsen ruimte voor sobere kale protestantse kerken. De sobere protestantse kerken waren wars van beelden of rituelen. Slechts het woord ofwel; de bijbel, was daar aanwezig was. De protestantse dominees waren gekleed in zwarte toga’s, verwijzend naar de academische status van het vak. De zwarte toga stond in die tijd voor academische geleerdheid en voor objectiviteit. In de wereld van het Avondland kwam de wetenschap tot bloei. Langzaam maar zeker werd de wetenschap “het academische” en niet de kerk en het mysterie de drager van kennis. De wereld moest worden verklaard, het Avondland werd onttoverd.

Muziek als magie voor de onttoverde wereld

Vandaag lijkt het er op, dat het leven slechts bepaald is door de harde werkelijkheid van het moment. Kerken hebben voor veel mensen geen antwoord meer op levensvragen, maar de wetenschap heeft deze antwoorden ook niet geboden. Het mysterie en de verwondering van het leven, wordt op nog maar weinig plaatsen ervaren, tenzij voor hen die er echt actief naar op zoek zijn. De magie is door de verlichting en de moderniteit heen nog niet overal verdwenen.

Een middel dat in deze onttoverde wereld nog altijd magisch is gebleven, dat is muziek. Het is de muziek die zich tot vandaag gedraagt, als laatste vorm van magie in een onttoverde wereld. In de kerk wordt nog steeds gezongen omdat je kunt helemaal opgaan in muziek. Als je je favoriete CD beluistert wordt je nog steeds in beroering gebracht door de betoverende klanken. Het maakt niet uit of dat heavy metal, jazz, klassieke of folkmuziek is. Muziek betovert nog steeds.

Betoverd door ritme en melodie

Muziek heeft altijd een betoverende invloed op mensen gehad. Geen wonder dat in magische tradities muziek een belangrijke rol speelt.

Muziek, of het nu volk, jazz of metal is heeft altijd een knipoog met magische tradities gehad. De shamaan gebruikt ritme om naar andere spirituele werelden te reizen. De vrolijke Ierse pub muziek kent ook een serieuze ondertoon. Veel “folk” liedjes hebben een paganistisch thema en zijn en verbonden met de natuur en met de menselijke verbeelding. 

Muziek is betoverend

Muziek is in de onttoverde wereld van vandaag nog altijd magisch. Muziek is iets bijzonders dat je moet horen op het moment. Muziek is er…. en direct daarna ook weer niet. Muziek heeft iets ongrijpbaars. Muziek kan ons beroeren zoals woorden dat niet kunnen. Muziek laat mensen stil zijn, maakt vrolijk of juist weemoedig, muziek zweept ons op tot dans en beweging of brengt ons tot rust.

Alsof dat geen tovenarij is.