David Angus flutes & Fifes

Op zoek naar een goede Ierse fluit of fife om traditionele folk muziek mee te spelen? Het kan niet vaak genoeg worden gezegd: in een standaard muziekwinkel zul je ze niet vinden. Ierse fluiten en fifes worden ambachtelijk gemaakt! Het is handwerk en makers verkopen eigenlijk altijd rechtstreeks aan de muzikant. Wel zo makkelijk, korte lijntjes en geen gedoe met dealers.

David Angus

Één van mijn favoriete makers van Ierse fluiten en fifes is David Angus uit Donaghadee, Co Down, Noord Ierland. Een multi instrumentalist die net zo gemakkelijk de Irish flute als Contrabas of gitaar speelt. David is een ambachtsman die Ierse fluiten en fifes maakt zonder ingewikkeldheden. Puur en no nonsense handwerk. De fifes van David Angus worden door musici gezien topklasse en de Ierse fluiten zijn van een fantastische kwaliteit.

Houtsoorten voor Ierse fluiten en fifes

Naast de tegenwoordig meest gangbare houtsoorten zoals Blackwood, Buxus en Mopane vind je bij David fluiten en fifes van Chacate preto, Sapele, Taxus en meer houtsoorten. Een goede Ierse fluit of fife kun je van een veelheid aan houtsoorten maken.

Als trotse bezitter van een Ierse fluit in Kersenhout en Chacate Preto kan ik zeggen: je maakt er net even een onderscheid mee. Elke houtsoort heeft zijn eigen toonkwaliteiten. Wanneer een houtsoort hard en dicht genoeg is kun je er in principe een fluit van maken. Blackwood is voor veel muzikanten een eerste keuze. Maar als iedereen op een blackwood of buxus fluit speelt heb je met een kersenhouten, Sapele of een fluit van Mango hout net even een eigen geluid.

Speelbaarheid van de Ierse fluit & fife

Een Ierse fluit of fife moet goed speelbaar zijn. Speelcomfort maakt muzikanten lui is de opinie van sommigen, maar daar ben ik het volstrekt mee oneens. Goede speelbaarheid laat je muzikale expressie juist tot leven komen. Een Ierse fluit van Angus staat voor een vlotte response en een solide sound. Ook de laagste noten kun je snel en geaccentueerd spelen. De vingers hoef je niet te strekken en ook in hele snelle passages speelt de fluit lekker. De fifes spreken makkelijk aan en ook het hoge register speelt comfortabel.

Essenhout fife, Kersenhout en Chacate Preto Ierse fluit

Betaalbaare klasse

Je kunt een klein fortuin neertellen voor je instrumenten maar je kunt ook bij David Angus terecht. David zijn Ierse fluiten en fifes zijn betaalbaar en dat is een keuze! Verdraaid mooi kwaliteitshandwerk en muzikaal erg fijne instrumenten. Vooral de mogelijkheid om een Ierse fluit in een wat andere houtsoort te spelen geeft je instrument net even meer karakter.

De instrumenten worden zonder mechaniek gemaakt. Persoonlijk speel ik ook liever op een Ierse fluit zonder mechaniek dan met mechaniek. Gewoon vanwege de puurheid van een instrument zonder opsmuk. Wil je een topklasse Ierse fluit of fife voor een nette prijs, dan kom je vanzelf terecht in Donaghadee, Co Down, Noord Ierland.

Links:

Ierse fluit maker Steffen Gabriel “exclusieve houten Ierse fluiten”

Als muzikant / fluitist raak ik altijd weer geïnspireerd door mensen die met passie en vakmanschap Irish flutes maken. Één van de fluitbouwers die mij meer heeft verteld over zijn werk en vakmanschap is fluiten maker Steffen Gabriel. Zijn werkplaats heeft hij in Telgte, Duitsland en dat is vanuit Nederland prima bereikbaar. Steffen Gabriel maakt Ierse fluiten van exclusieve houtsoorten. Steffen is zowel professioneel muzikant als instrumenten bouwer en dat maakt zijn product bijzonder. Maak kennis met Steffen Gabriel, een maker van exclusieve Irish flutes.

Hoe lang ben je fluitmaker?

Irish flute maker Steffen Gabriel
Steffen Gabriel

Eind 2008 ben ik begonnen met het maken van houten Ierse fluiten door een basiswerkplaats op te zetten met een draaibank en een kolomboormachine. Ik had plannen gevonden voor het maken van een fluit op internet. Met die plannen ben ik gestart. Ik leerde eerder dat jaar het basiswerkzaamheden op de draaibank van uilleann pipes maker Davy Stephenson. Oorspronkelijk probeerde ik stage te lopen bij een blokfluit-, fluit- of klarinetmaker, maar de stageplaatsen daar zijn erg schaars. Uiteindelijk kreeg ik een positieve reactie van een blokfluit bouwer, maar die zei dat ik drie jaar moest wachten, voordat ik met een stage kon beginnen. Dus besloot ik uiteindelijk om helemaal zelf houten fluiten te leren maken. Ik heb geïnvesteerd in een zeer goede houtdraaibank die me 12 jaar later nog steeds goed van pas komt. Ik begon met het oefenen van hout draaien en al die andere basisvaardigheden die je nodig hebt om een goede Irish flute te maken. Een jaar later kreeg ik een metaaldraaibank en leerde ik ook reamers te maken. Dit was een belangrijk keerpunt. Want zonder reamer kun je geen goede fluit maken. Snel na het opdoen van alle basisvaardigheden was mijn eerste goed bespeelbare Ierse fluit klaar. Deze eerste “Irish flute” heb ik nog steeds en ik bespeel hem nog regelmatig. Mijn huidige fluiten zijn veel beter, maar hoe dan ook, het is de allereerste en daardoor een bijzonder instrument.

In april 2010 heb ik eindelijk mijn bedrijf aangemeld. Toen ben ik begonnen met het aannemen van bestellingen. Terwijl ik dit schrijf is het 2020 en merk ik dat ik mijn mijn tiende verjaardag vier als fluitmaker … wohoo! De afgelopen tien jaar maakte ik ongeveer 170 houten fluiten en veel kopstukken voor fluiten van andere makers.

Wat drijft je in jouw vakmanschap?

Ik probeer altijd de best mogelijke Ierse fluit te maken, zowel qua toon als qua speelbaarheid. Veel Irish flute liefhebbers blijven volhouden dat „een goede Ierse fluit moeilijk te bespelen moet zijn. “Dit zou de fluitist leren om nauwkeurig te spelen en een eigen muzikaal karakter op te bouwen”. Eerlijk gezegd vind ik dat onzin. Een goede fluit mag de muzikant niet in de weg staan. Om als muzikant een muzikaal karakter op te bouwen moet de fluit een betrouwbaar muzikaal gereedschap zijn. Muziek is leuk en hoort geen onnodig zwaar werk zijn. Dan staat de Irish flute de muzikant in de weg. Ik streef er bijvoorbeeld naar om mijn fluiten aan de handen van de muzikant aan te passen, hoe klein of groot ze ook zijn. Ook ergonomische aanpassingen aan het klankgat zijn een standaardservice en kosten geen extra geld. Ik stem fluiten dus regelmatig af op de handen van klanten, verplaats klankgaten (binnen akoestische mogelijkheden) en ik stem embouchuregaten af om ervoor te zorgen dat de muzikant de allerbeste fluit krijgt voor haar of zijn muziek.

Wat zijn je belangrijkste uitdagingen voor het maken van een Ierse fluit?

Irish flutes gemaakt door Steffen gabriel

Houtkeuze is de eerste uitdaging. Je kunt niet binnen in houtblokken kijken. De mooiste premium houten stam kan houtworm of een rotte plek binnenin hebben. Dit kan een fluit waar je uren werk in hebt zitten compleet verpesten. In de loop van de tijd heb ik telkens beter geleerd waar op op moet letten bij het maken van Ierse fluiten. Je begrijpt dat het dus een must is om meer houtstukken bij de hand te hebben dan je nodig hebt voor één fluit.

Een andere uitdaging tijdens het maken van een Irish flute is om bij te houden aan welke onderdelen je werkt. Hout heeft tijd nodig om zich tussen de productie stappen door te nestelen. Wanneer je te ongeduldig bent kunnen de gemaakte fluit onderdelen barsten of splijten. Het is dus belangrijk om een gedetailleerd logboek bij te houden van de onderdelen waaraan je werkt. Wanneer heb je het gesneden, wanneer heb je het onderdeel omgedraaid, geboord, laten rusten, enzovoort.

Het is als maker van Ierse fluiten ook belangrijk om stabiliteit in je werk te behouden. Irish flutes moeten zo goed mogelijk bespeelbaar zijn. Natuurlijk vragen muzikanten vaak om persoonlijke details en aanpassing in de speelbaarheid of stemming van de fluit. Dan is het belangrijk om constante kwaliteit te garanderen. De algehele speelkwaliteit van een Irish flute moet stabiel op het hoogst mogelijke niveau staan. Consistentie is moeilijk te bereiken. Er is altijd een bepaalde variatie, je werkt tenslotte met hout en dat is een natuurproduct. Al met al denk ik dat mijn fluiten consistent zijn.

In de loop der jaren verandert je werk natuurlijk. Een fluit die ik zeven jaar geleden heb gemaakt, zal niet spelen zoals die ik vandaag heb gemaakt, Dit komt simpelweg omdat mijn ervaring met de tijd veranderd. Ik denk dat dat prima is, als mensen een fluit komen proberen, krijgen ze wat ze hebben geprobeerd. Ik denk dat dat heel belangrijk is.

Hoe belangrijk is het voor jou om ook muzikant te zijn?

Muzikant zijn is voor mij erg belangrijk. Hoe moet ik bepalen of mijn werk goed is als ik de Irish flute die ik heb gemaakt niet kan bespelen? Omdat ik professioneel muzikant ben weet ik precies hoe de fluiten die ik maak zich als muzikaal gereedschap moeten gedragen. Ik merk ik meteen of er iets wel of niet klopt. Een beginnende of minder ervaren muzikant zou kleine onvolkomenheden waarschijnlijk niet opmerken. Ik denk dat muzikant zijn voor een Irish flute maker erg belangrijk is. Een goede embouchure is cruciaal om überhaupt een noot goed van het instrument te krijgen. Instrumenten die meer gemechaniseerd zijn, zoals piano’s of accordeons, kunnen worden gemaakt door mensen die niet spelen. Bij deze instrumenten kunnen veel zaken worden gemeten, zoals veerkracht en de stemming van snaren of riet. Een Irish flute heeft de speler nodig met ervaring en een goede embouchure om een fluit op speelkwaliteiten te beoordelen. Ik heb ooit een man ontmoet die me vertelde dat hij een fluitbouwer was, ik probeerde een van zijn fluiten. De fluit zag er goed uit maar was totaal niet speelbaar. Deze fluiten bouwer dacht zelf dat hij het behoorlijk goed deed, maar hij kon zelf niet spelen, dus hoe moet hij dat weten?

Een Irish flute van Olijfhout

Steffen Gabriel maakt Irish flutes van African Blackwood, Mopane en Olijfhout. Blackwood is voor veel muzikanten de meest voor de hand liggende keuze. Maar je kunt ook goede fluiten maken van Kersenhout, Sapele, Mopane, Chacate Preto of English Yew. Een Ierse fluit van Olijfhout, daar had ik tot voor kort nog niet van gehoord. Steffen Gabriel werkt met Olijfhout dus kun heb ik hem gevraagd een aantal woorden aan deze bijzondere houtsoort voor een Ierse fluit te besteden?

Irish flutes van African  Blackwood en Olijfhout

Als Irish flute bouwer heb ik in de loop der jaren een aantal verschillende houtsoorten geprobeerd. Met een aantal houtsoorten ben ik ook weer gestopt. Een goede houtsoort voor een Ierse fluit moet hard en dicht zijn. Het hout moet een dichte korrel hebben. Blackwood en Mopane zijn in dit opzicht perfect, maar buxus is ook een heel mooi en hard fluithout. Niet alleen hout maar ook Delrin kunststof werkt goed voor Irish flutes. Zelf ben ik gestopt met Delrin te werken omdat ik er een hekel aan heb om met Delrin als grondstof te werken. Bovendien is het geen natuurproduct. Olijfhout is voor mij een goede vervanging voor buxus. Buxus is tegenwoordig moeilijk te krijgen en erg duur. Bovendien heeft Buxus het nadeel dat het neigt om met de tijd te vervormen.
Olijfhout is een Europees hout! Het is hard en heeft een dichte korrel. Olijfhout is bovendien een goede optie voor mensen die liever geen Irish flute van tropisch hardhout hebben. Olijfhout is ongeveer 15-20% lichter dan African Blackwood of Mopane. Mensen met wat minder sterke armen en schouders kunnen een fluit van Olijfhout door het lagere gewicht goed spelen.

Ik heb in de loop van de tijd dus diverse houtsoorten geprobeerd. Toch heb ik besloten om mijn beschikbare keuzes klein te houden. Zo kan ik mij richten op voorraden van hoge kwaliteit voor een goede prijs. Dit komt omdat ik grotere hoeveelheden koop. Mijn African blackwood voorraad zal is waarschijnlijk voor de komende tien jaar voldoende. Af en toe vragen klanten om speciale houtsoorten en ik lever ze graag wanneer het haalbaar is. Sommige houtsoorten moet ik weigeren omdat ze te zacht, te licht zijn of lastig bewerkbaar omdat ze gereedschap binnen enkele seconden bot maken.

Voor meer informatie over de Irish flutes van Steffen Gabriel:

Steffen Gabriel, de sound van topklasse Irish flutes

Ierse fluit “Kersenhout” review

Ierse fluiten / Irish flutes heb je in soorten en maten. Op E bay tref je spotgoedkope Irish flutes aan, meestal van Pakistaanse makelij. Als je veel geluk heb koop je een enigszins speelbaar instrument maar meestal is het rommel. In Nederlandse muziekwinkels zijn Ierse fluiten dun gezaaid . Zelfs gespecialiseerde blaasinstrumenten winkels hebben hebben soms geen idee van Ierse fluiten.
Gelukkig heb je ook een hele reeks goede ambachtelijke bouwers die met enthousiasme klasse Ierse fluiten maken. Een goede houten Ierse fluit komt uit een atelier / werkplaats van een instrumenten bouwer. Één van de bouwers waar ik erg enthousiast van wordt is David Angus uit Donaghadee, co down Ierland.

David Angus flutes & fifes.

David Angus is een gemoedelijk Ier en een goed vakman en muzikant. Hij maakt in zijn eigen werkplaats Irish flutes en fifes van verschillende houtsoorten. David beperkt zich niet tot de voor voor de hand liggende soorten zoals African blackwood. Bij David vind je Ierse fluiten van Kersenhout, Sapele, Perenhout, Mopane en meer.

Na enig overleggen over de toon en speeleigenschappen heb ik op advies van David een kersenhouten Irish flute besteld. De fluit was niet zeker niet duur en ik was eigenlijk wel erg benieuwd. Het pakket kwam een weekje later binnen.

Irish flute voor traditioneel Ierse folk muziek gemaakt door David Angus

Na het uitpakken valt meteen op dat de fluit alles behalve tierelantijnen met dopjes en knopjes heeft. Het is een eenvoudige en een sobere, maar keurig conisch geboorde en geschuurde, houten buis met messing ringen en een messing stembuis. De Irish flute is heel netjes gemaakt en afgewerkt! Het kersenhout oogt mooi en de messing ringen en stembuis zijn solide. Het geheel voelt licht maar robuust aan. Persoonlijk vind ik dit de mooiste Ierse fluiten. De eenvoud van een natuurproduct zonder mechaniek en zonder onnodige bewerkingen en tierelantijnen.

Spelen op een Angus Ierse fluit

Een Ierse fluit kan nog zo netjes en mooi zijn gemaakt, het draait uiteindelijk om de sound! Na een paar minuten spelen ervaar ik de toon als mooi rond en warm. De fluit is licht in gewicht en is ergonomisch erg fijn. Bij sommige Ierse fluiten moet je even wennen aan de toongaten maar bij de Angus pakt alles erg gemakkelijk en meteen goed.

Zoals gezegd de toon is vanaf het begin warm en rond. Opvallend is de directheid en het gemak waarmee de lage D en E aangeblazen worden en de kracht van deze lage tonen. Bij veel Ierse fluiten is de lage D en vaak ook de E wat zwakker. Vaak is het werken om deze met kracht te spelen. Dat is nu niet het geval, de fluit speelt en klinkt in het hele register gemakkelijk, vol en krachtig.

Nadat de fluit een paar weken is ingespeeld ontwikkelt de klank van het instrument zich verder. Het spelen op deze fluit is een feest. De fluit speelt erg comfortabel en alle noten pakken gewoon lekker. Het geluid is bijzonder mooi, warm en rond.

Als je beginner bent is het een fijne fluit. Het spelen op deze Ierse fluit stimuleert gemakkelijk tot netjes blazen en goede toonvorming.
Ben je ervaren muzikant: de fluit klinkt heerlijk, stemt goed, laat zich goed mengen met andere instrumenten en is fantastisch voor solo werk.
Het zou van snobisme getuigen om te beweren dat je meer moet uitgeven voor een Instrument met high end speelkwaliteiten. Wanneer het op de muziek aankomt, dan wordt ik elke keer weer blij van deze Kersenhouten fluit.

Samengevat:

  • Krachtige mooie en warme toon in het hele register.
  • Goede ergonomie.
  • Lage D en E spreken goed aan en zijn krachtig!
  • Het spelen op deze fluit is een feest!
  • Angus Ierse fluiten hebben alleen toongaten en geen mechaniek.
  • Een betaalbare en bijzonder fijne Ierse fluit.

De Ierse fluit of Irish flute

De menselijke stem is natuurlijk het oudste instrument om muziek te maken. Maar de trommel en de fluit mogen zich verheugen op de tweede en derde plaats. De fluit is daarmee dus één van de oudste muziekinstrumenten!

De oudste fluiten en muziekcultuur

Irish flutes van Kersenhout en Polymere

De allereerste fluiten waren fluiten van beenderen. Lange tijd dacht men dat de oudste fluit een benen fluit was met één toongat. Deze fluit komt uit de tijd van de de vroege homo sapiens en werd “zo denkt men” gebruikt om vogelgeluiden te imiteren.

Recentere vondsten in de Balkan tonen nog oudere fluiten. Deze nog oudere fluiten zijn door neanderthalers gebruikt en hebben bovendien 4 toongaten! Een reeks toongaten betekent dat er eenvoudige toonladders met het instrument gespeeld kunnen worden. Meerdere toongaten in een fluit is daarbij een hele sterke aanwijzing dat het instrument gebruikt werd om melodieën mee te spelen. De mogelijkheid om melodieën te spelen betekent daarmee dat de Neanderthalers al een muzikale cultuur kenden! De menselijke muziekcultuur en het gebruik van fluiten om muziek te maken is daarmee veel ouder dan we tot voor kort dachten.

Moderne dwarsfluiten

De fluit mag een lange geschiedenis hebben maar, sinds de eerst fluiten van been, is er eerlijk gezegd niet zoveel meer aan de fluit veranderd. De oudste fluiten zijn eenvoudige benen en houten dwarsfluiten met één of enkele toongaten. Pas veel later in de middeleeuwen kreeg je fluiten met een mondstuk van klei of leem dat van de bovenkant wordt aangeblazen. Dit is het type fluit zoals de blokfluit en whistle. Maar de oorspronkelijk (dwars) fluit veranderde niet. Het was toen, en is nu nog steeds, niet meer dan een buis met gaten om muziek mee te maken!

Oorspronkelijk had een dwarsfluit alleen toongaten. De moderne metalen dwarsfluit die is uitgevoerd met mechaniek ontstaat pas in de negentiende eeuw. Dit moderne dwarsfluit mechaniek is in Munchen uitgevonden door Theobald Boehm. Deze “Boehm dwarsfluit” ontwikkelt zich in de negentiende eeuw vooral als een instrument voor de elite. De materialen zoals edele zilverlegeringen en de bouwwijze met een ingewikkeld mechaniek maken het instrument kostbaar. De traditionele houten dwarsfluiten die we nu kennen als folk fluiten en de Irish Flute waren instrumenten voor de gewone man.
Een tijd lang werd de moderne Boehm dwarsfluit als muzikaal superieur gezien. De klank is anders en is vooral omarmd door de klassieke muziek en jazz.

De houten dwarsfluit is tegenwoordig gelukkig weer in opmars. De toon is minder gepolijst, warmer en zo je wilt natuurlijker. In de folk muziek van over de hele wereld zet de houten fluit de toon! Het typische timbre van een houten dwarsfluit of Irish flute leent zich fantastisch voor Keltische en Ierse folk muziek. Vaak zijn de fluiten alleen uitgevoerd met toongaten maar ook een eenvoudig mechaniek kom je veel tegen.

Ook in klassieke muziek is de laatste jaren een hernieuwde belangstelling voor houten fluiten. De zogenaamde barok fluiten of houten dwarsfluiten zonder of met eenvoudig mechaniek worden in de klassieke muziek als het ware herontdekt.

De Ierse fluit vandaag

In de Ierse en Keltische folk muziek speelt de Irish flute een belangrijke rol. De moderne dwarsfluit is in de traditionele folk muziek niet populair.
Tot vandaag zie je dat de Irish flute of Ierse fluit een instrument is dat door ambachtslieden in werkplaatsen wordt gemaakt. Massaproductie kom je eigenlijk niet tegen. Een Irish flute maken is ambachtelijk werk!

Een Houten Ierse fluit

Populaire houtsoorten zijn Kersenhout, Rozenhout en Blackwood. Soms wordt Blackwood gezien als de beste houtsoort. Deze houtsoort is in elk geval het meest kostbaar en hard. Onder professionele folk muzikanten is blackwood populair, maar als je verder kijkt zie je dat de houtsoort ook een kwestie van muzikale smaak is. Er worden fantastische fluiten gemaakt van kersenhout, perenhout, sapele, essenhout en je hebt zelfs Ierse fluiten van bamboe.
Naast de keuze van hout is er de keuze van wel of geen mechaniek. Ook dit is vooral een kwestie van de persoonlijke smaak van de muzikant. Op een fluit zonder mechaniek kun je alle tonen spelen maat me een mechaniek kun je sommige noten net wat makkelijker pakken. Speel je vooral traditioneel Iers dan zul je weinig gebruik maken van het mechaniek. Bijna alle traditioneel Ierse muziek is in D of G geschreven. Bij muziek in D of G zul je de noten die je net wat makkelijker met een mechaniek pakt niet spelen.

Delrin en carbon Ierse fluiten

Sinds de industriële revolutie zie je ook Irish flutes van hele andere materialen. Tegenwoordig zie je steeds regelmatiger Irish flutes van polymere kunststoffen en van carbon. Een goede kwaliteit Polymeer of carbon heeft een hoge dichtheid en is erg duurzaam. Delrin en carbon zijn onderhoudsvrij en ongevoelig voor temperatuurschommelingen. Een nadeel van polymeer Ierse fluiten is dat ze vrij zwaar zijn. Carbon is daarentegen vederlicht. Delrin en carbon zijn geen natuurproducten en dat maakt deze fluiten anders. Een houten Ierse fluit ontwikkelt zich qua toon. Een Delrin of carbon fluit is wat hij is. Er gaat niets boven de levendigheid in toon van een goede houten Ierse fluit.

Een Ierse fluit kopen?

Onder folk muzikanten wordt soms hevig gediscussieerd welk type Ierse fluit fluit het beste is! Het antwoord op deze vraag is “zoals bij veel onderwerpen waar hevige discussies over worden gevoerd” niet te geven.

Wil je serieus met de Ierse fluit aan de slag, dan is de muzikale kwaliteit van het instrument natuurlijk wel heel erg belangrijk! Heb je muzikale aspiraties? Wil je spelen in een band of als solist? Ben je op zoek naar een goede Ierse fluit, dan kun je het beste terecht bij een goede maker. Hout is en blijft het beste materiaal om Ierse fluiten van te maken. Hout is een natuurproduct en een houten fluit wordt beter naarmate je hem langer gebruikt.

Goede houten Ierse fluiten vind je onder andere bij: